Debaty sejmoweXIII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie trudnej sytuacji na krajowym rynku tytoniowym

   Wielce Szanowny Panie Marszałku! W nawiązaniu do interpelacji pana Grzegorza Kurczuka, posła na Sejm RP, w sprawie trudnej sytuacji na krajowym rynku tytoniowym, przesłanej przy piśmie sekretarza stanu, szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów z dnia 10 listopada 2001 r., sygn. DSPR 4401-20/01, uprzejmie informuję, co następuje.    I. Działania podjęte przez rząd, zmierzające do ograniczenia zjawiska przemytu.    1. Zadania w zakresie przeciwdziałania i zwalczania przemytu tytoniu realizowane są przez służby nadzorowane przez ministra finansów (służba celna, Inspekcja Celna, aparat skarbowy), jak również przez służby podległe ministrowi spraw wewnętrznych i administracji (Straż Graniczna i Policja).    Według informacji Głównego Urzędu Ceł służba celna w 2000 r. udaremniła przemyt ponad 9 mln paczek papierosów o wartości przekraczającej 30 mln zł (dla porównania: w latach 1998, 1999 odpowiednio - 4,9 mln i 5,4 mln paczek papierosów). Wśród 20 towarów dominujących pod względem wartości, które zostały zajęte przez służby celne w 2000 r., wyroby tytoniowe stanowiły blisko 24% wartości ogółem ujawnionego przemytu tych towarów. W I półroczu 2001 r. służby celne ujawniły przemyt 8,2 mln paczek papierosów (o wartości 23,3 mln zł), co oznacza wzrost ujawnień o 172% w stosunku do analogicznego okresu ubiegłego roku (w I półroczu 2000 r. - 3 mln paczek).    W 2000 r. urzędy kontroli skarbowej przeprowadziły 204 488 kontroli prawidłowości stosowania znaków skarbowych akcyzy, stwierdzając 9978 różnego rodzaju nieprawidłowości. W efekcie tych kontroli (głównie na bazarach i targowiskach) ujawniono i zabezpieczono m.in. 736 tys. paczek papierosów bez wymaganych znaków akcyzy (w 1999 r. - 266 tys. paczek). W wyniku kontroli przeprowadzonych w bieżącym roku, w ciągu trzech kwartałów zakwestionowano 588 tys. paczek niebanderolowanych papierosów.    Dane dotyczące przemytu wyrobów tytoniowych ujawnionych przez pozostałe służby (Inspekcji Celnej, Straży Granicznej i Policji) w latach 1998-2000 i za I półrocze 2001 r. - w załączeniu.*)    2. W celu dalszego ograniczania zjawiska przemytu wyrobów tytoniowych w ramach prac Międzyresortowego Zespołu ds. Zagospodarowania Granicy Państwowej powołana została grupa robocza, której zadaniem było m.in. przygotowanie propozycji działań w tym zakresie. W przygotowanym dokumencie pt. ˝Raport w sprawie przeciwdziałania przemytowi wyrobów alkoholowych na polski obszar celny przez osoby fizyczne˝ zawarty został katalog odpowiednich propozycji. Polegają one m.in. na:    a) zdynamizowaniu kontroli celnej na granicy wschodniej i południowej,    b) wprowadzeniu w urzędach celnych sprawnego systemu kontroli wewnętrznej,    c) eliminowaniu podczas kontroli celnej zachowań i sytuacji potencjalnie sprzyjających korupcji,    d) intensyfikacji współdziałania służb celnych w realizacji zadań kontrolnych z organami Policji, Straży Granicznej, Inspekcji Celnej, urzędów kontroli skarbowej.    II. Inicjatywy o charakterze legislacyjnym zmierzające do ograniczenia zjawiska przemytu.    Do najważniejszych działań o charakterze prawnym, zmierzających do zwalczania przemytu m.in. wyrobów tytoniowych na polski obszar celny, należy zaliczyć wchodzące w życie z dniem 1 stycznia 2002 r.:    1) Nowelizację Kodeksu celnego w zakresie zwolnień celnych (ustawa z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy Kodeks celny i ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, DzU z 2001 r. nr 12, poz. 92), wprowadzającą nowe uregulowania w zakresie zwolnień celnych. Stosownie do postanowień art. 19014 § 1 Kodeksu celnego zwolnione od cła są towary przywożone w bagażu osobistym podróżnego przybywającego na polski obszar celny, jeżeli ilość i rodzaj tych towarów nie wskazuje na przeznaczenie handlowe.    2) Rozporządzenie ministra finansów w sprawie norm ilościowych i wartościowych towarów zwolnionych od cła dla podróżnych mających miejsce zamieszkania w strefie nadgranicznej. W projekcie rozporządzenia ministra finansów przewidziano dla tych osób znaczne ograniczenie możliwości przywozu na polski obszar celny m.in. tytoniu i wyrobów tytoniowych. Dodatkowym ograniczeniem jest możliwość skorzystania ze zwolnienia (przez wszystkich podróżnych) nie częściej niż 1 raz w miesiącu.    3) Wdrożenie powyższego instrumentu przyczyni się do zahamowania przemytu papierosów wwożonych do Polski - zgodnie z limitami (lub nieznacznie powyżej limitów) bez opłaconego cła i akcyzy - przez ˝podróżnych˝ wielokrotnie przekraczających granicę państwową. Towary wwożone przez tzw. mrówki mają duży wpływ na podaż m.in. papierosów oferowanych na czarnym rynku.    Odnosząc się do przekazanego przy interpelacji wystąpienia Zakładów Tytoniowych w Lublinie w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego na wyroby tytoniowe wytwarzane z tytoniu krajowego, uprzejmie informuję, iż uwzględnienie powyższej propozycji nie jest możliwe.    W mieszanym systemie opodatkowania podatkiem akcyzowym papierosów wprowadzonym w życie z dniem 1 czerwca 2000 r., w którym stawka kwotowa i procentowa jest taka sama dla wszystkich papierosów, zgodnie z wymogami dyrektywy Rady Unii Europejskiej nr 91/59/EEC w sprawie podatków innych niż obrotowe wpływających na konsumpcję wyrobów tytoniowych jako niezbędnego warunku w procesie harmonizacji i implementacji prawa wspólnotowego, nie ma możliwości różnicowania wysokości stawek akcyzy, co oznacza, iż nie jest możliwe zastosowanie preferencyjnej, tj. niższej, stawki podatku akcyzowego na tańsze marki papierosów produkowane z polskiego tytoniu.    Zastosowanie niższej stawki podatku akcyzowego dla papierosów najtańszych skutkowałoby spadkiem wpływów budżetowych z tego tytułu, jak również spotkałoby się z zarzutem ze strony podmiotów produkujących droższe papierosy o nierównym traktowaniu podmiotów gospodarczych, a tym samym niezgodności takiego rozwiązania z Konstytucją RP.    W mieszanym systemie opodatkowania papierosów funkcję różnicowania wysokości opodatkowania pełni stawka procentowa, dla której podstawą opodatkowania jest maksymalna cena detaliczna sprzedaży. A zatem im niższa cena detaliczna danej marki papierosów, tym niższa akcyza z części procentowej, a tym samym niższa akcyza ogółem naliczana w systemie kwotowo-procentowym.    Należy również zauważyć, iż polityka podatkowa w zakresie podatku akcyzowego od papierosów ma za zadanie zabezpieczenie odpowiednich wpływów budżetowych, jak również wynika z konieczności dostosowania wysokości obciążenia podatkowego do poziomu minimalnych stawek unijnych. Obowiązujące aktualnie w kraju obciążenie podatkowe akcyzą papierosów jest znacznie niższe niż w Unii Europejskiej. A zatem pełne dostosowanie polskiego systemu podatkowego do wymogów Unii Europejskiej w krótkim okresie powodowałoby konieczność gwałtownego wzrostu opodatkowania akcyzą i w konsekwencji wysokiego wzrostu cen detalicznych wszystkich marek papierosów. W związku z powyższym Polska w stanowisku negocjacyjnym wystąpiła o zastosowanie okresu przejściowego na uzyskanie pełnego obciążenia podatkowego obowiązującego w Unii Europejskiej.    Uwzględniając powyższe, tj. w ramach obowiązującego mieszanego systemu opodatkowania papierosów, w sytuacji trudności budżetowych oraz konieczności osiągnięcia minimalnych stawek unijnych nie jest możliwa żadna zmiana w naliczaniu akcyzy na papierosy polegająca na obniżeniu obciążeń podatkowych.    Wyrażam nadzieję, że powyższe wyjaśnienia zostaną uznane za wystarczające.    Z wyrazami szacunku    Sekretarz stanu    Wiesław Ciesielski    Warszawa, dnia 30 listopada 2001 r.