Debaty sejmoweXIII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie nieprawidłowości występujących w działalności ZUS

   W odpowiedzi na pismo z dnia 1 lipca br., znak: SPS-0202/2151/99, przy którym zechciał pan marszałek przesłać interpelację posła Stanisława Steca, pragnę uprzejmie przedstawić, co następuje:    1. Zgodnie z art. 118 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (DzU nr 162, poz. 1118 z późn. zm.) organ rentowy wydaje decyzje w sprawie świadczeń w ciągu 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania tej decyzji i w tym terminie dokonuje wypłaty świadczenia. W przypadkach decyzji ponownie ustalających prawo lub wysokość świadczenia wypłata następuje w najbliższym terminie płatności świadczenia lub w następnym terminie płatności, jeżeli okres między datą wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania tej decyzji a najbliższym terminem płatności jest krótszy niż 30 dni.    Oddziały i inspektoraty Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dokładają wszelkich starań, by zachowane zostały ustawowe terminy na wydanie decyzji i wypłatę świadczeń emerytalno-rentowych. Z różnych względów jednak nie daje się wyeliminować przypadków opóźnień wynikłych z winy organu rentowego i w sprawach tych wypłacane są z urzędu odsetki przy zastosowaniu przepisów rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z dnia 1 lutego 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad wypłacania odsetek za opóźnienie w ustalaniu lub wypłacie świadczeń z ubezpieczeń społecznych (DzU nr 12, poz. 104).    Pragnę zwrócić uwagę na specyfikę trybu postępowania w przypadku wniosków o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy. Prawo do renty przysługuje, jeżeli niezależnie od spełnienia innych warunków stwierdzone zostało istnienie niezdolności do pracy, zaś podstawę decyzji stanowi orzeczenie wydane przez lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Proces orzekania często wydłuża okres rozpatrzenia wniosku o rentę. Postępowanie orzecznicze jest bowiem integralną częścią postępowania w sprawie uzyskania prawa do renty.    W tych przypadkach decyzja także powinna być wydana niezwłocznie, przy zachowaniu ustawowych terminów, jednakże dążenie do zachowania 30-dniowego terminu nie może prowadzić do nieuzasadnionego skracania postępowania orzeczniczego poprzez rezygnację z przeprowadzania badań lub dodatkowej dokumentacji orzeczniczej.    Z danych statystycznych wynika, że w I kwartale br. na ogólną liczbę 69 413 przyznanych rent z tytułu niezdolności do pracy - 2150, tj. około 3% wniosków, organy rentowe zrealizowały po terminie ustawowym, natomiast w II kwartale br. załatwiono po terminie 1937 spraw, tj. 2,9% ogółu przyznanych rent z tytułu niezdolności do pracy.    2. Zakład będzie mógł wydawać zaświadczenia o niezaleganiu z opłacaniem składek na ubezpieczenia społeczne w oparciu o własną bazę danych po założeniu i uzupełnieniu kont płatników składek. Wymaga to przetworzenia dokumentów zgłoszeniowych i rozliczeniowych za okres od stycznia br.    Dokumenty zgłoszeniowe zostały już przetworzone. Obecnie trwa proces weryfikacji danych identyfikacyjnych, na podstawie których zakładano te konta, z uwagi na występujące niezgodności (np. błędy w nadawanych numerach identyfikacji podatkowej NIP).    Trwa również proces przetwarzania dokumentów rozliczeniowych, przy czym stopień jego zaawansowania jest różny. Z uwagi na nadanie priorytetowego charakteru składkom na otwarte fundusze emerytalne w pierwszej kolejności do przetwarzania zostały skierowane dokumenty za okres od kwietnia br. W związku ze zmianą od 22 czerwca 1999 r. zasad korygowania błędów popełnianych przez płatników składek w dokumentach rozliczeniowych obecnie przeprowadzana jest ponowna weryfikacja danych zawartych w tych dokumentach. Ponadto dopiero 19 lipca 1999 r. Narodowy Bank Polski przekazał zakładowi dane o dokonywanych przez płatników składek wpłatach składek za okres od stycznia do kwietnia 1999 r. Do tego czasu przeprowadzenie rozliczenia na kontach płatników składek za ten okres nie było możliwe.    Zakłada się, że ponowne przetworzenie wszystkich dokumentów rozliczeniowych oraz rozliczenie składek za okres do marca 1999 r. nastąpi nie później niż do 31 października 1999 r.    Z uwagi na błędy w dokumentach zgłoszeniowych i rozliczeniowych oraz niepełne przetwarzanie tych dokumentów nie jest możliwe, aby już obecnie system informatyczny zakładu był w pełni wykorzystywany. Dlatego też jednostki organizacyjne zakładu nie mają jeszcze możliwości dostępu do danych na kontach płatników składek i kontach ubezpieczeniowych. W związku z tym do czasu pełnego uruchomienia systemu informatycznego konieczne jest stosowanie procedury przejściowej, zgodnie z którą uzyskanie zaświadczenia o niezaleganiu z opłacaniem składek zostało uzależnione od przedłożenia przez płatnika kopii dokumentów rozliczeniowych oraz dowodów wpłat.    3. Zgodnie z zasadami wprowadzonymi ustawą z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (DzU nr 137, poz. 887 z późn. zm.) podstawę objęcia ubezpieczeniami społecznymi stanowi ˝Zgłoszenie do ubezpieczeń˝. W przypadku ustania prawa do ubezpieczeń społecznych następuje wyrejestrowanie z tych ubezpieczeń. Tym samym ponowne przyjęcie do ubezpieczeń społecznych warunkowane jest dokonaniem kolejnego zgłoszenia.    Objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym następuje od dnia wskazanego we wniosku składanym na druku ˝Zgłoszenia do ubezpieczeń˝, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym wniosek został złożony. Prawo do ubezpieczenia warunkowane jest terminowym opłacaniem składek. Konsekwencją nieopłacenia składki jest ustanie ubezpieczenia z mocy ustawy. Osoba prowadząca działalność może ubiegać się o przywrócenie terminu opłacenia składki. Pozytywne załatwienie wniosku skutkuje pozostawieniem w ubezpieczeniu chorobowym. W przypadku jednak niewystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu albo jego negatywnym załatwieniu ponowne przyjęcie do ubezpieczenia chorobowego warunkowane jest dokonaniem ponownego zgłoszenia do tego ubezpieczenia.    4. Program Płatnik został stworzony w celu ułatwienia płatnikom składek współpracy z zakładem. Umożliwia on przygotowanie oraz wydruk dokumentów zgłoszeniowych i rozliczeniowych. Tworzy kompletną bazę danych o płatniku składek oraz ubezpieczonych. Pozwala również na pełną automatyzację wyliczania składek w oparciu o bazę ubezpieczonych. W konsekwencji eliminuje w znacznym stopniu możliwość popełniania przez płatników składek błędów, a więc poprawia jakość składanych dokumentów. Ponadto dokumenty wydrukowane z programu Płatnik mogą być masowo przetwarzane i automatycznie odczytywane z wykorzystaniem techniki OCR (ang. Opical Character Recognition) w systemie informatycznym zakładu. Dlatego też zakład uznał za celowe przeprowadzenie akcji promującej program Płatnik, m.in. poprzez zamieszczenie ogłoszeń w gazetach o zasięgu ogólnopolskim i regionalnym. Celem akcji było szerokie rozpowszechnienie programu wśród płatników składek, a co za tym idzie ułatwienie im współpracy z zakładem.    Podsekretarz stanu    Grażyna Gęsicka    Warszawa, dnia 29 lipca 1999 r.